In de aanloop van en tijdens de Week van het Nederlands lanceerde ik samen met Anthony Liekens (vlaamswoordenboek.be) en Sofie Begine (Goesting in taal) de verkiezing van het leukste, interessantste, boeiendste, typischste Vlaamse woord van vlaamswoordenboek.be. Met bijna 35.000 ingangen was er keuze genoeg en daarom hebben we zelf eerst een selectie van 100 woorden gemaakt. Het stond de deelnemers wel vrij om eigen favorieten toe te voegen.

Afgelopen zaterdag hebben we deze top 10 bekendgemaakt:

  1. Goesting
  2. Amai
  3. Appelblauwzeegroen
  4. Allee/allez
  5. Ribbedebie
  6. Pertang
  7. Curieuzeneuzemosterdpot
  8. Ambetant
  9. Tussen de soep en de patatten
  10. Awel

Die winnaar is zeker geen verrassing. Vraag de gemiddelde Vlaming én Nederlander naar zijn favoriete Vlaamse woord en de kans is groot dat het antwoord 'goesting' is.

Wat me verder wel opviel, is het uitgesproken spreektalige karakter van die top 10 (eigenlijk zijn alleen 'appelblauwzeegroen' en 'ribbedebie' echt ongemarkeerd neutraal) en het grote aantal tussenwerpsels en stopwoordjes.

Ik had er immers naar gestreefd om de keuzelijst met 100 kandidaten zo evenwichtig mogelijk te maken: een kleine helft informele spreektaal (tussentaal), een kleine helft standaardtaal in België (bijvoorbeeld koffiekoek, oplijsten, schabouwelijk, hallucinant, de neuzen in dezelfde richting krijgen) en enkele dialectwoorden uit de verschillende hoeken van Vlaanderen (keppe, fleuris, hennig). Vlamingen houden van hun spreektaal en met name hun stopwoordjes, zoveel is duidelijk. Ik zeg met overtuiging 'Vlamingen', want ondanks verschillende oproepen dat Nederlanders ook mochten stemmen, was negen op tien van de deelnemers een Vlaming.

Toch nog even iets over goesting.

De deelnemers hebben ook de kans gekregen om bij hun favoriete woorden te zeggen waarom ze ervoor kozen. Ik heb voorlopig alleen bij 'goesting' (dat niet alleen het vaakst werd aangevinkt, maar ook het vaakst op nummer één werd gezet) naar die antwoorden gekeken. Twee argumenten kwamen naar boven:

  1. Het woord bekt goed, klinkt aangenaam. Dat heeft waarschijnlijk te maken met zijn positieve connotatie.
  2. Het is heel breed inzetbaar: niet alleen bij eten of mooie vooruitzichten, maar ook smaken, voorkeuren op alle mogelijke manieren. Het is zo sterk contextgebonden dat je het niet één op één kunt vervangen door een algemener Nederlands woord. En dat verhoogt de eigenheid natuurlijk.

Dat laatste argument stimuleerde me om eindelijk een gedeelte van de resultaten van mijn vragenlijst over 'goesting' uit 2017 eens aan te pakken. Ik heb ze verwerkt tot vijf kaarten die een groot deel van die contexten dekken. Het levert een mooi beeld op van het gebruik van goesting en zijn westelijke variant goeste en van de woorden die in die verschillende situaties in het goestingloze Nederland gangbaar zijn. Je kunt het hier lezen.

De conclusie is duidelijk: goesting is inderdaad multi-inzetbaar. Je zou het ook met een wat minder vriendelijke term een passe-partoutwoord kunnen noemen. Al denk ik dat de fans van goesting het daar niet mee eens zullen zijn.