Het ontslag dat de Britse filosofe Kathleen Stock een paar dagen geleden nam van de Universiteit van Sussex, gaf aanleiding tot veel discussie in mijn WhatsApp-groepjes die vroeger heetten mijn vriendenkring. Mij lijkt het duidelijk dat Stock is weggepest. Een paar weken geleden stonden er studenten tijdens een open dag van de universiteit folders uit te delen die opriepen tot haar ontslag. Eerder verscheen er een open brief waarin honderden filosofen uit binnen- en buitenland opriepen om haar geen prijs te geven. Zij schreven er weliswaar bij dat ze niet aan haar academische vrijheid wilden komen en niets zeiden over haar aanstelling, maar je moet in sterke schoenen staan om dan nog aan te blijven.

In discussies over dit soort onderwerpen gaat het al snel over cancel culture en terrorisme van woke, maar dat zijn uitgekauwde onderwerpen en ik geloof dat er een ander aspect zit die minstens even belangrijk is. Die ideologieën komen en gaan, maar er zijn een paar belangrijke kwesties die naar mijn smaak over het hoofd worden gezien. Een ervan wordt goed geïllustreerd in een interview met een van de studenten die tegen Kathleen Stock protesteerden, een zekere Tom Pashby:

Kathleen Stock's work has been published freely on gender, so how can this be an issue of academic freedom? It's a case of students who pay more than £9,000 a year to feel safe and free to be themselves when they walk onto campus.

Opstandige studenten

Dat noemen van die negenduizend pond, lijkt misschien een detail, maar ik geloof dat het heel belangrijk is. Dit is geen opmerking van een student, maar van een klant in een duur resort.: ik heb ervoor betaald, lever maar.

Pashby (die zich als nonbinair identificeert) ontleent aan het bedrag bovendien het recht om een hoogleraar te behandelen als een ondergeschikte. (Als in de oude grap over de leraar die tijdens een ouderavond zegt dat Tom zich onhebbelijk gedraagt, waarop de ouders zeggen: gek, thuis kan hen juist heel goed omgaan met het personeel.)

Ik zie het kortom vooral als verwend gedrag, een student die niks wil leren omdat hen alles al weet.

Je kunt het ook zien aan documentaires die er gemaakt zijn over de opstandige studenten van de Amerikaanse Evergreen State College in 2017, die met veel tumult hun universiteit bezetten en ook een docent wisten weg te werken omdat hij naar hun idee racistisch was:

De maker voegde allerlei anti-woke commentaren toe aan deze compilatie van beelden: als zouden brave, leergierige studenten die in aanraking komen met de verkeerde ideeën ineens veranderen in de hysterici die we hier zien. Mij lijkt het eerder omgekeerd: mensen met een aanleg tot hysterie zoeken daar een ideologie bij.

Controversieel

Mij lijkt dat je ook vooral ziet: een klein groepje vreselijke studenten (het commentaar noemt hen 'de arroganten') die precies weten wat goed is voor iedereen, en die in een dodelijke verstrengeling verzeild raken met een extreem bangelijke president, die op een bepaald moment in de documentaire zelfs bedeesd aan de studenten vraagt of hij even naar de wc mag. Hetgeen zij weigeren.

Want wie heeft hier nu eigenlijk negenduizend pond betaald?

En dan is er natuurlijk zoals altijd de grote groep van de zwijgers, van de mensen die het eigenlijk allemaal niks vinden wat er gebeurt, maar die er toch niks over zeggen. Dat is natuurlijk de andere verzwegen factor: de bangelijkheid van veel mensen en (dus) ook van veel academici, die onder geen voorwaarde ooit iets zullen zeggen van wat dan ook. Als ik voor iedere keer dat ik iets schrijf en iemand me meldt dat hij of zij het ermee eens was maar dat niet durfde zeggen, een euro kreeg, kon ik een week lang eten. Terwijl ik naar mijn smaak nooit iets echt controversieels schrijf.

Schaamlap

Ik moet erbij zeggen dat ik nog nooit het idee heb gehad dat een student mij als personeel behandelde. Misschien zit ik op een uitzonderlijke plek, maar ik vermoed eigenlijk dat het omgekeerd is: je hebt een nare mix van persoonlijkheden nodig om zoiets te laten gebeuren. De zwijgers zijn overal en van alle tijden.

Als ik eerlijk ben, lijken de discussies over de ideologie me alleen maar af te leiden: zowel van de noodzaak om een goede en voortgaande discussie te hebben hoe we met elkaar moeten omgaan, maar vooral van iets anders: hoe mensen eigenlijk altijd met elkaar omgaan, of ze daarbij ideologieën nu als schaamlap gebruiken of niet.